Trong lĩnh vực điều khiển tự động hóa, PLC (Programmable Logic Controller) và mạch vi điều khiển là hai thiết bị phổ biến, được sử dụng để điều khiển các thiết bị điện tử và máy móc. Mặc dù cả hai đều có khả năng lập trình để thực hiện các tác vụ điều khiển, nhưng chúng có những khác biệt quan trọng về cấu tạo, ứng dụng và giá thành. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết sự khác nhau giữa PLC và mạch vi điều khiển, đồng thời đưa ra các khuyến nghị về việc sử dụng từng loại thiết bị trong các tình huống cụ thể.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Cấu tạo của PLC và mạch vi điều khiển

Cả PLC và mạch điều khiển đều có cấu tạo chính là một CPU (vi xử lý trung tâm) có khả năng lập trình. CPU này chịu trách nhiệm xử lý các lệnh và điều khiển các thiết bị đầu vào và đầu ra. Tốc độ xử lý của CPU được đặc trưng bởi tốc độ thực hiện lệnh và bộ nhớ chương trình, và đây là những thông số quan trọng mà người dùng có thể dễ dàng tìm thấy khi xem cấu hình của một PLC hoặc một board mạch vi điều khiển.

Nguyên lý hoạt động

Cả hai thiết bị đều hoạt động dựa trên việc nhận tín hiệu từ các thiết bị đầu vào như cảm biến, nút nhấn, công tắc, hoặc màn hình HMI để nhập giá trị cài đặt. Sau đó, chúng xử lý tín hiệu và điều khiển các thiết bị đầu ra như relay, contactor, hoặc động cơ để thực hiện các tác vụ điều khiển.

FX1N-10MT Mạch PLC Transistor Giao Tiếp TTL, 6 Ngõ Vào, 4 Ngõ Ra

Sự khác nhau giữa PLC và mạch vi xử lý vi điều khiển

Nền tảng thiết kế

Sự khác biệt cơ bản nhất giữa PLC và mạch vi điều khiển nằm ở nền tảng thiết kế của chúng. PLC được thiết kế để sử dụng trong môi trường công nghiệp, với nhiều đặc điểm giúp hạn chế nhiễu từ nguồn điện và từ trường, đảm bảo hoạt động ổn định trong các nhà máy và xưởng sản xuất. Trong khi đó, mạch vi điều khiển chủ yếu chỉ bao gồm CPU và không có các biện pháp chống nhiễu, do đó chúng thường chỉ được sử dụng trong các ứng dụng gia dụng hoặc trong nghiên cứu và giảng dạy.

Ngôn ngữ lập trình

Một điểm khác biệt quan trọng khác giữa hai thiết bị này là ngôn ngữ lập trình. Khi lập trình PLC, người dùng thường sử dụng ngôn ngữ lập trình dạng bậc thang (Ladder). Mặc dù một số loại PLC hiện đại đã hỗ trợ nhiều kiểu lập trình khác nhau, nhưng Ladder vẫn là ngôn ngữ phổ biến nhất. Ngược lại, mạch vi điều khiển thường sử dụng ngôn ngữ lập trình C, sau đó được biên dịch thành ngôn ngữ máy để CPU có thể thực thi.

Giá thành

PLC thường có giá thành cao hơn so với mạch điều khiển. Một PLC có thương hiệu tốt có thể có giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, trong khi đó một board mạch vi điều khiển chỉ có giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.

Khi nào nên sử dụng PLC và khi nào nên sử dụng mạch vi xử lý vi điều khiển?

Ứng dụng của mạch vi xử lý vi điều khiển

Mạch vi điều khiển thường được sử dụng trong các ứng dụng nhỏ, sử dụng nguồn điện DC và có yêu cầu chi phí thấp. Chúng thường xuất hiện trong các thiết bị gia dụng, thiết bị cầm tay, đồ chơi trẻ em, và các phương tiện như xe đạp điện, xe máy, và ô tô. Tuy nhiên, việc sử dụng mạch vi điều khiển yêu cầu người dùng có kiến thức chuyên sâu về linh kiện điện tử để có thể thiết kế và gia công mạch theo từng ứng dụng cụ thể.

Ứng dụng của PLC

PLC được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, đặc biệt là trong các hệ thống điều khiển tự động của dây chuyền sản xuất. PLC thường xuất hiện trong các tủ điện điều khiển của các nhà máy, từ các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ đến các tập đoàn đa quốc gia. PLC thường sử dụng nguồn điện 24VDC hoặc 220V, do đó chúng không phù hợp với các thiết bị di động hoặc các thiết bị sử dụng pin.

Một ưu điểm lớn của PLC là người dùng không cần phải thiết kế và chế tạo board mạch như khi sử dụng mạch vi xử lý vi điều khiển. Chỉ cần mua PLC và lập trình, người dùng có thể dễ dàng triển khai hệ thống điều khiển mà không cần phải lo lắng về việc thiết kế phần cứng.

Kết luận

Cả PLC và mạch vi điều khiển đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn thiết bị nào phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng ứng dụng. PLC là lựa chọn tối ưu cho các hệ thống điều khiển công nghiệp, trong khi mạch vi điều khiển phù hợp hơn cho các ứng dụng nhỏ gọn, chi phí thấp và có tính di động cao.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. PLC và mạch vi xử lý vi điều khiển khác nhau như thế nào về giá thành?

PLC thường có giá cao hơn, từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, trong khi mạch vi xử lý vi điều khiển có giá thành thấp hơn, chỉ từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.

2. Ngôn ngữ lập trình phổ biến của PLC là gì?

Ngôn ngữ lập trình phổ biến nhất của PLC là Ladder, mặc dù nhiều loại PLC hiện đại hỗ trợ các ngôn ngữ lập trình khác.

3. Khi nào nên sử dụng mạch vi xử lý vi điều khiển?

Mạch vi xử lý vi điều khiển nên được sử dụng trong các ứng dụng nhỏ, sử dụng nguồn điện DC và có yêu cầu chi phí thấp, như các thiết bị gia dụng hoặc thiết bị di động.

4. PLC có phù hợp cho các thiết bị sử dụng pin không?

PLC thường không phù hợp cho các thiết bị sử dụng pin vì chúng thường sử dụng nguồn điện 24VDC hoặc 220V.

5. PLC có cần thiết kế board mạch riêng không?

Không, khi sử dụng PLC, người dùng không cần phải thiết kế board mạch riêng, chỉ cần mua PLC và lập trình để sử dụng.